Obliczanie i deklarowanie własności cieplnych stolarki (kompendium wiedzy – część I) [Aktualizacja]

Zainteresowany? Poproś o ofertę!

Obliczanie i deklarowanie własności cieplnych stolarki

fot. LTB

Obliczanie i deklarowanie własności cieplnych stolarki


Zobacz również:

oknoad

Dobry Montaż

Hensfort HST- Komfort przestrzeni

Promocja na okna do -46%

Napęd okienny za 205 zł

Dlaczego warto stosować kontenery na odpady PVC ?


Prawidłowe określenie i zadeklarowanie własności cieplnych okien i drzwi zewnętrznych stanowi dla wielu producentów spory problem. Trudności potęgują się wraz z kolejnymi etapami obowiązywania Rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 5 lipca 2013 zmieniającego rozporządzenie w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

W związku z szeregiem pytań kierowanych do Laboratorium Techniki Budowlanej, pozwoliłem sobie sformułować w prosty i, mam nadzieję, klarowny sposób kompendium wiedzy w zakresie obliczania i deklarowania własności cieplnych stolarki budowlanej.

Zgodnie z normą wyrobu PN-EN 14351-1+A2 Okna i drzwi – Norma wyrobu, własności eksploatacyjne – Część 1. Okna i drzwi zewnętrzne. Przenikalność cieplna może być wyznaczana trzema drogami:

» Z wykorzystaniem tablicy F.1 Przenikalność cieplna okien zamontowanych pionowo z 30% udziałem ramy w całkowitej powierzchni okna lub tablicy F.2 Przenikalność cieplna okien zamontowanych pionowo z 20% udziałem ramy w całkowitej powierzchni okna, a także z wykorzystaniem tablic F3 i F4 dla konstrukcji okien z ulepszonymi cieplnie ramkami dystansowymi.

» Z wykorzystaniem metody skrzynki grzejnej z zastosowaniem norm EN ISO 12567-1 dla okien i drzwi zewnętrznych lub EN ISO 125672-2 dla okien dachowych.

» Za pomocą metod obliczeniowych z zastosowaniem norm EN ISO 10077-1 Cieplne własności użytkowe okien, drzwi i żaluzji. Obliczenie współczynnika przenikania ciepła. Część 1 Postanowienia ogólne, a także EN ISO 10077-2 Cieplne własności użytkowe okien, drzwi i żaluzji. Obliczenie współczynnika przenikania ciepła. Część 2 Metoda komputerowa dla ram.

Przydatność każdej z dróg musimy jednak zweryfikować z warunkami określonymi w dokumentach krajowych, które określają minimalne wymagania stawiane wyrobom wprowadzanym do obrotu handlowego. W Polsce wymagania te zdefiniowane są w Rozporządzeniu Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 5 lipca 2013 zmieniającego rozporządzenie w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

Zastosowanie drogi opartej na tablicach F1-F4 normy EN ISO 10077-1 jest ograniczone tylko do okien o stałym procentowym udziale części nieprzeziernych w konstrukcji okna, co w praktyce bardzo mocno redukuje obszar stosowania, a drugi z warunków brzegowych: „… o wymiarach 1,23 m na 1,48 m…” ogranicza możliwość stosowania tylko dla okien referencyjnych. Weryfikacja w oparciu o wymagania krajowe, gdzie jednoznacznie określone jest wymaganie deklarowania własności cieplnych dla każdego okna, praktycznie eliminuje ten sposób postępowania.

Druga z dróg oparta na normach serii 12567, wykorzystujących metodę skrzynki grzejnej „hot box”, niesie za sobą podobne ograniczenia dotyczące sposobu wykorzystania wyników badań jak metoda oparta na tablicach F1-F4. Warunki krajowe determinują konieczność deklarowania własności cieplnych dla każdego okna i każdych drzwi zewnętrznych, metoda badawcza zgodna z normą wprowadza ograniczenie tylko dla badanej próbki najczęściej o wymiarach referencyjnych.

Powyższe ograniczenia oznaczają, że w warunkach krajowych jedyną droga poprawnego deklarowania własności przenikalności jest zastosowanie norm serii 10077. Metody obliczeniowe wskazane jako właściwe oparte są na czterech częściach składowych:

» Dla elementów zawierających oszklenie, obliczone zgodnie z normą EN 673 lub zmierzone zgodnie z normą EN 674 lub EN 675;

» Dla elementów zawierających panele nieprzezierne obliczone zgodnie z ISO 6946 lub ISO 10211 lub zmierzonego zgodnie z normą ISO 8301 lub ISO 8202;

» Współczynnika przenikania ciepła ramy obliczonego zgodnie z normą ISO 10077-2 lub zmierzonego zgodnie z normą EN 12412-2 lub przyjętego zgodnie z załącznikiem D normy ISO 10077-1;

» Liniowego współczynnika przenikania ciepła połączenia rama-oszklenie, obliczonego zgodnie z normą ISO 10077-2 lub przyjętego zgodnie z załącznikiem E normy ISO 10077-1.

Warto również pamiętać, że przedstawiony powyżej sposób postępowania określony w normie 10077-1, wskazujący właściwe normy badawcze, nie oznacza prostego ich zastosowania. W każdym przypadku konieczna jest szczegółowa analiza zastosowanych danych źródłowych. Przykładowo w przypadku własności cieplnych oszklenia ważna jest znajomość normy PN-EN 1279-5+A2:2011 „Szkło w budownictwie – Izolacyjne szyby zespolone – Część 5 Ocena zgodności”, w której punkt 4.3.2.12 ma następujące brzmienie: 

"[...] Wartości współczynnika przenikania ciepła (U – wartość) należy określić metodą obliczeniową według EN 673 przyjmując:

» Emisyjność ε: wartość zadeklarowaną przez producenta szkła. W przypadku gdy informacja nie jest dostępna, emisyjność należy określić zgodnie z EN 12898;

» Nominalną grubość tafli szkła;

» Nominalna grubość każdej warstwy innych materiałów (o ile są);

» Nominalną grubość przestrzeni międzyszybowej, zakładając, że szyby są równoległe;

» Nominalną koncentrację gazu lub końcową koncentrację gazu.

[…] W przypadkach, gdy współczynnik przenikania ciepła (U-wartość) nie może być obliczony, należy określić go wykonując badania według EN 674 lub EN 675 [...]”.

Analiza niezbędna jest w przypadku każdego z elementów wykorzystywanych w dalszych obliczeniach. 

Powyższe zestawienie obrazuje jak skomplikowana jest właściwa metodologia poprawnego określenia własności cieplnych okien i drzwi zewnętrznych, dlatego dla nikogo, kto zajmuje się powyższą problematyka, nie jest zaskoczeniem, że obszar ten jest zastrzeżony zgodnie z normą wyrobu PN-EN 14351-1A2 dla jednostek notyfikowanych. Dzieje się tak również dlatego, że prawidłowe określenie własności cieplnych wyrobu ma bardzo istotny wpływ na koszty eksploatacji budynków. 

Sposób obliczania współczynnika przenikania ciepła dla okien obrazuje poniższy rysunek:






w którym:

» Af – pole powierzchni złożenia ościeżnica/skrzydło

» Uf – współczynnik przenikania ciepła dla złożenia ościeżnica/skrzydło

» Af1– pole powierzchni złożenia skrzydło/słupek

» Uf1– współczynnik przenikania ciepła dla złożenia skrzydło/słupek

» Ag – pole powierzchni oszklenia

» Ug – współczynnik przenikania ciepła oszklenia

» L – długość linii styku oszklenia, który dotyczy części widocznej oszklenia dla złożenia ościeżnica/skrzydło

» Ψ – liniowy współczynnik przenikania ciepła dla złożenia ościeżnica/skrzydło

» L1 – długość linii styku oszklenia, który dotyczy części widocznej oszklenia dla złożenia skrzydło/słupek

» Ψ1 – liniowy współczynnik przenikania ciepła dla złożenia skrzydło/słupek

Liniowy współczynnik przenikania ciepła dla ościeżnica/skrzydło nie jest identyczny z liniowym współczynnikiem ciepła dla złożenia skrzydło/słupek, mimo że oszklenie jest identyczne w obu przypadkach. Przyczyną są różne wartości współczynnika przenikania ciepła dla obu złożeń. 

Każdy z elementów średniej ważonej będącej współczynnikiem przenikania ciepła ma swoją wagę w wartości końcowej i swój własny, specyficzny sposób określania opisany właściwymi normami przywoływanymi w początkowej fazie artykułu.

Autor tekstu: Mgr inż. Bogdan Wójtowicz
Kierownik Techniczny Laboratorium Techniki Budowlanej

Zachęcamy do dyskusji i komentowania, a za tydzień kolejna porcja wiedzy w tym temacie. 

[Aktualizacja 19.10.17]
Pojawiły się dwa pytania, więc zamieszczamy ich treść wraz z odpowiedziami Pana Bogdana Wójtowicza.

Kto w świetle prawa jest wprowadzającym produkt (okno) na rynek i jego odpowiedzialność. Krótko i ogólnie?

B.W.: Zgodnie z artykułem 11 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 305 z dnia 9 marca 2011 r. ustanawiającego zharmonizowane warunki wprowadzania do obrotu wyrobów budowlanych i uchylające dyrektywę Rady 89/106/EWG do obowiązków producenta okna należy sporządzenie deklaracji stałości właściwości użytkowych. Artykuł 10a Ustawy o wyrobach budowlanych znowelizowanej 9 września 2016 r. potwierdza obowiązki producenta w tym zakresie. 

W przypadku wykorzystywania wyników badań kaskadowych to producent okien ponosi pełną odpowiedzialność za zadeklarowane własności, w tym również cieplne okien. To producent odpowiada za właściwe wykorzystanie otrzymanych wyników i to producent odpowiada za weryfikację przydatności otrzymanych wyników badań nie tylko w zakresie konkretnych rozwiązań materiałowych, ale również kompetencji jednostki badawczej poprzez sprawdzenie zakresu jej notyfikacji.

Jakie zagrożenia związane z błędami obliczeniowymi wynikają dla inwestora (niezgodność ze specyfikacją, zaniżenie bilansu energetycznego budynku, produkt nie spełniający wymagań klienta, wprowadzanie w błąd klienta itp.)?

B.W.: Zagrożenia związane z błędnym zadeklarowaniem własności cieplnych okna są wielorakie:

a. Wprowadzenie do obrotu wyrobów nienadających się do zamierzonego zastosowania, a zastosowanie wynika z art. 1.2 załącznika do Rozporządzenia Ministra Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej, obarczone jest zgodnie z art. 36a Ustawy karą pieniężną do 100 000 złotych.

b. Oznakowanie znakiem „CE” okien lub drzwi, które nie posiadają właściwości określonych w deklaracji stałości własności użytkowych, obarczone jest zgodnie z art. 36b Ustawy karą pieniężną do 100 000 złotych.

c. Niezgodności związane z nieprzestrzeganiem warunków umowy pomiędzy inwestorem a producentem mogą prowadzić do unieważnienia umowy i dochodzenia roszczeń wynikłych z tego tytułu, których wysokość może wielokrotnie przekraczać wartość kontraktu na dostawę okien.

d. Zaniżenie parametrów cieplnych stolarki okiennej może prowadzić również do niewłaściwego sporządzenia bilansu energetycznego, co w konsekwencji może prowadzić do błędnego dobrania urządzeń grzewczych zapewniających komfort cieplny pomieszczeń, co zaowocuje roszczeniami już po pierwszym sezonie grzewczym.

e. Niewłaściwe określenie mostków cieplnych wynikłych z montażu stolarki w ścianach zewnętrznych mogące prowadzić do miejscowych zawilgoceń i utraty własności izolacyjnych elewacji, co może dotyczyć problemów z gwarancją i rękojmią

f. Potwierdzenie nieprawdy i związana z tym odpowiedzialność karna osoby podpisującej deklaracje właściwości użytkowych.

Katalog zagrożeń można poszerzyć jeszcze o aspekty finansowe związane z wydłużonym terminem płatności za wykonane roboty na wskutek zasadnych roszczeń inwestora czy tez udzielonych rabatów lub innych nawiązek na rzecz zleceniodawcy. Najważniejsza winna być jednak świadomość, że tak zwane „błędy obliczeniowe” mają swoją wagę, wagę prestiżową, wagę karną i wagę finansową. 

Zainteresowany? Poproś o ofertę!

Strona główna | O firmie | Oferta | Publikacje | Sieć sprzedaży - kontakt | Praca

Laboratorium Techniki Budowlanej Sp. z o.o.

41-306 Dąbrowa Górnicza
ul. Laski 83
tel.: (0-608) 50 66 32
tel.: (0-608) 50 66 35
tel.: (0-604) 97 62 07
Fax: (032) 26 44 079
e-mail: LTB@LTB.org.pl
http://www.LTB.org.pl/



Kontakt do redakcji oknonet.pl


Premiera VECTORWORKS 2018

Premiera VECTORWORKS 2018

W środę, 22 listopada 2017 roku odbyła się polska...

Drzwi MB-104 Passive z certyfikatem Passive House Institute w Darmstadt

Drzwi MB-104 Passive z certyfikatem Passive House Institute w Darmstadt

assive House Institute w Darmstadt (PHI) potwierdził,...

Dom z panoramicznym widokiem na naturę

Dom z panoramicznym widokiem na naturę

Usytuowany wśród malowniczych wzgórz dom jednorodzinny...

Ancona – uchwyty do drzwi szklanych oraz systemów przesuwnych

Ancona – uchwyty do drzwi szklanych oraz systemów przesuwnych

Kolekcja Ancona to ponad 15 różnych modeli uchwytów...



» Więcej na subportalu dostawcy, akcesoria