Loading
rozwiń

Prawidłowy montaż okien

ITB Zakład Konstrukcji i Elementów Budowlanych

fot. ITB Zakład Konstrukcji i Elementów Budowlanych

fot. ITB Zakład Konstrukcji i Elementów Budowlanych

fot. ITB Zakład Konstrukcji i Elementów Budowlanych

fot. ITB Zakład Konstrukcji i Elementów Budowlanych

fot. ITB Zakład Konstrukcji i Elementów Budowlanych

fot. ITB Zakład Konstrukcji i Elementów Budowlanych

fot. ITB Zakład Konstrukcji i Elementów Budowlanych

fot. ITB Zakład Konstrukcji i Elementów Budowlanych

fot. ITB Zakład Konstrukcji i Elementów Budowlanych

fot. ITB Zakład Konstrukcji i Elementów Budowlanych

fot. ITB Zakład Konstrukcji i Elementów Budowlanych

fot. ITB Zakład Konstrukcji i Elementów Budowlanych

fot. ITB Zakład Konstrukcji i Elementów Budowlanych

fot. ITB Zakład Konstrukcji i Elementów Budowlanych

fot. ITB Zakład Konstrukcji i Elementów Budowlanych

fot. ITB Zakład Konstrukcji i Elementów Budowlanych

fot. ITB Zakład Konstrukcji i Elementów Budowlanych

fot. ITB Zakład Konstrukcji i Elementów Budowlanych

Bogaty asortyment oferowanych okien – drewniane, z PVC i aluminiowe, mnogość producentów, sugestywne reklamy, atrakcyjne oferty i możliwość odpisania okien z podatku a także chęć poprawienia sobie warunków mieszkaniowych sprawiły, że w Polsce zapanowała moda na wymianę starych okien na nowe. Niestety, niejednokrotnie po zainwestowaniu niemałych pieniędzy w nowe okna, okazuje się, że nie spełniają one naszych oczekiwań. Okna są „zimne”, w mieszkaniu jest duszno i wilgotno, po szybach leje się woda a na ścianach pojawiają się zawilgocenia i pleśnie. Stare okna były być może nieszczelne i na zimę trzeba je było utykać watą czy specjalnie kupowanymi uszczelkami, z ram łuszczyła się farba i trudno je było domknąć. Nie było jednak tak groźnych zjawisk jak: roszenie wilgoci na szybach, zawilgocenia ścian i rozwój grzybów pleśniowych. Nabywca okien staje przed problemem nie do rozwiązania, zamiast lepiej ma gorzej. Z deszczu pod rynnę. Skąd się to bierze. Współczesne okna są bardzo szczelne i w wielu przypadkach po ich wbudowaniu następuje ograniczenie wymiany powietrza w pomieszczeniach lub ta wymiana ustaje całkowicie, co m.in. powoduje wzrost zawilgoceń. By temu zaradzić stosowane są różne sposoby rozszczelniania okien; od wycinania uszczelek, stosowania uszczelek perforowanych, karbowanych, aż po metody najnowocześniejsze jak montowanie w oknach elementów stałego nawiewu tj. nawiewników – zalecane jest też częste wietrzenie. Niejednokrotnie wpływa to na wyeliminowanie opisanych powyżej niedogodności i warunki użytkowania poprawiają się.

Zdarza się jednak często, że zawilgocenia ościeży, nadproży, rozwój grzybów pleśniowych, czy odczuwalne zimno w pomieszczeniach powstają w warunkach normalnej eksploatacji obiektu, pomimo częstego wietrzenia i sprawnego ogrzewania. Opisywane zjawiska występować mogą również w budynkach nowych, współczesne technologie preferują budynki o hermetycznej szczelnej obudowie a w okresie początkowym nagromadzona jest w nich duża ilość wilgoci technologicznej. Przyczyną tych niekorzystnych i bardzo szkodliwych dla trwałości budynku zjawisk jest najczęściej nieprawidłowy montaż. Przy wymianie okien na nowe zapomina się o konieczności docieplenia węgarków, nadproży, właściwych obróbkach blacharskich czy innych czynnościach prawidłowego montażu a także o udrożnieniu wentylacji grawitacyjnej,. Przy złym montażu pozostawia się mostki termiczne na nieuszczelnionych stykach okien z murem, zdarza się montowanie okien w nowych budynkach poza strefą wewnętrznej izolacji termicznej ścian. Powszechne jest „oszczędne” stosowanie mechanicznych łączników okna z murem, lub nawet brak łączników i osadzanie okien wyłącznie na piankę PU. W nieprawidłowo wykonane (nieszczelne) styki okien z murem wnika od wewnątrz wilgotne powietrze i wyrasza się w nich wilgoć powodując zawilgocenia murów, od zewnątrz penetruje zimne powietrze zewnętrzne dodatkowo złącza wychładzając a opady atmosferyczne pogłębiają zniszczenia.

Izoterma punktu rosy jest „odsłonięta” lub nawet zostaje przesunięta do wewnątrz i przebiega po wewnętrznej powierzchni okna i ścian – w efekcie wyroszenia wilgoci występują w warunkach w jakich nie powinny. Niejednokrotnie montuje się okna tak niedbale, że woda opadowa ściekająca po szybach i ramach wcieka pod okna co powoduje dodatkowe zawilgocenie murów podokiennych. Przy wymianie okien skrzynkowych (szerokie ramy) na jednoramowe (ramy wąskie) w przypadku pozostawienia nieocieplonych węgarków izoterma punktu rosy również przesuwa się do wewnątrz i w efekcie grube ściany zabytkowych budynków ulegają zawilgoceniom. W większości przypadków termorenowacja budynków z wielkiej płyty polega wyłącznie na ociepleniu ścian zewnętrznych a o wymianie – prawidłowej – okien zapomina się. Montaż okien w Polsce pozostawia wiele do życzenia, na ogół prowadzony jest niezgodnie z obowiązującymi zasadami. Wad montażu okien jest bardzo dużo. W niniejszym artykule przedstawione zostaną właściwe zasady postępowania przy prawidłowym montażu okien. Cały przebieg montażu został szczegółowo sfotografowany i opisany. Drukiem wytłuszczonym opisano najbardziej powszechne nieprawidłowości montażu.

Okna będą wymieniane na nowe okna z PVC. Mur ościeża, nadproże i węgarki, są w bardzo złym stanie technicznym. Przed zamontowaniem nowych okien należy wyrównać węgarki (skuć wystające cegły), uzupełnić ubytki skorodowanych cegieł i starej zaprawy a następnie na węgarki położyć nowe szlichty.

Skorodowane warstwy cegły i zaprawy wapiennej, brud i kurz, stary materiał izolacyjny (pakuły) oraz inne zanieczyszczenia zostały usunięte. Szczególnie dokładnie wymieciono zanieczyszczenia z odsłoniętego progu podokiennego. Następnie wszystkie szczeliny, ubytki i nierówności podłoża wypełnione zostały szybkowiążącą masą tynkarską. Powierzchnie węgarków, podokiennika i ościeży bocznych wyrównano obrzutką z tynku. Bardzo często przy montażu okien pomija się konieczność odpowiedniego przygotowania podłoża, pozostawione zanieczyszczenia wpływają negatywnie na szczelność złącza. Skorodowany i nieusunięty materiał chłonie wilgoć a przez pozostawiane niewypełnione ubytki muru swobodnie przenika zimne powietrze zewnętrzne.

Wstępnie dwa okna dwudzielne zestawione ramami skręcane są wzajemnie - w trzech miejscach - wkrętami. Skręcenie okien zwiększa ich sztywność. Pomiędzy ramami połączonych okien zastosowano uszczelnienie z elastycznej taśmy - gąbki. Na bokach okien, w progu i w nadprożu wywiercone zostały w ramach otwory na śruby przeznaczone do montażu okien w ścianie. Bardzo często przy montażu kilku okien lub np. okna zestawionego z drzwiami balkonowymi pomija się konieczność ich wzajemnego zespolenia. Niezespolone okna rozszczelniają się na styku ram.

Okno zostaje ustawione na drewnianych klockach dystansowych w taki sposób aby od spodu okna można było zastosować materiał uszczelniający. Klocki dystansowe zastosowane zostały również w innych miejscach (na bokach) – sposób rozmieszczenia klocków zależy od rodzaju okna i sposobu jego otwierania. Okno zostaje dokładnie wypoziomowane i ustawione w pionie. Od strony zewnętrznej zostaje usunięta z profili folia ochronna, później – po uszczelnieniu złącz okna z murem - takiej możliwości nie będzie. Prawidłowa wielkość i usytuowanie okna względem ościeża i węgarków przedstawia rysunek nr 1. Powszechnym wadą jest niedokładne zwymiarowanie okien, które okazują się albo za szerokie (za wysokie) albo za wąskie (za niskie) w stosunku do wymiarów otworu w ścianie.

Przy bardzo małych luzach obwodowych, mniejszych niż 10 mm może następować wybaczanie ram okien zakleszczających się w ciasnym otworze okiennym. Luz za duży, przekraczający 30 mm, może z kolei być przyczyną niedostatecznie trwałego utwierdzenia okna w murze.

Śruby wkręcane są przez ramy w wywiercone w ścianie otwory. By nie rozepchnąć ramy okna założono pod nią drewniany klocek. Z boków okien zastosowane zostały po trzy śruby. Ich odległość od naroży okna – górnego i dolnego - wynosi ok. 15 cm a rozstaw wzajemny nie przekracza wartości 70 cm. Jest to rozstaw prawidłowy. Do mocowania okien stosowane mogą być również kołki rozporowe tzw. dyble, lub kotwy z blachy, które przedstawia rysunek 2. Wadą montażu jest stosowanie do mocowania okien pasków wyciętych z blachy, zwykłych śrub lub nawet gwoździ.

Rysunek z przedstawia mocowanie na dyble rozporowe a rysunek z prawej przedstawia mocowanie na kotwy z blachy. Wadą montażu jest mocowanie okien na dyble do warstwy wewnętrznej izolacji termicznej.

Mocowanie okien w progu jest bardzo istotne. Okna muszą mieć mocowanie w progu. Tylko zamocowanie okna z każdej strony tj. z boków w nadprożu i w progu zapewnia trwałość okna. Rozmieszczenie punktów mocowania okien do ościeży przedstawiono na rysunku nr 3. Wadą montażu okien jest pomijanie mocowania w progach i w nadprożach, oraz niewystarczająca ilość mocowań z boków okien (zamiast trzech łączników stosuje się np. dwa łączniki) rys. 3a. Nieprawidłowo umocowane okno jest podatne na wpływ zmiennych temperatur, obciążeń wiatrem i obciążeń eksploatacyjnych i po pewnych czasie następuje najczęściej trwałe wybaczanie ram okien powodujące rozszczelnienia czy zakleszczanie ram i trudności w otwieraniu.

Różnica przekątnych skrzydeł nie powinna być większa niż 3 mm. Dla szerokich skrzydeł dopuszcza się większą różnicę długości przekątnych, np. 4 do 5 mm czyli tzw. „przekoszenie” skrzydeł. Wadą montażu jest nieprzeprowadzanie regulacji skrzydeł. Innym błędem - popełnianym przy projektowaniu okien - są bardzo szerokie skrzydła przekraczające szerokość 130 cm. Tak szerokie skrzydła sprawiają potem kłopoty przy ich otwieraniu i zamykaniu, kleszczą się w ramach. Często, niestety „wizja” architekta w postaci wielkich skrzydeł zwycięża zdrowy rozsądek. Znam przypadek, gdzie zaprojektowano okna o szerokości skrzydła 230 cm i wysokości 130 cm.

Zwilżenie wodą zapewnia dobrą przyczepność pianki do podłoża, spłukuje m.in. kurz, oraz jest podstawą dobrego rozprężenia się pianki PU. Pianka PU do prawidłowego spęcznienia potrzebuje wilgoci. Bardzo często pianka PU nakładana jest na suche, zapylone podłoże i jej przyczepność do podłoża jest zerowa.

Fot 9 ilustruje wtryskiwanie pianki PU. Zastosowana pianka jest dobrej jakości, ponadto pianka wtryskiwana jest specjalnym pistoletem ( nie z rurki). Wtryskiwanie pianki z pistoletu zapewnia dokładne wypełnienie szczelin. Pistolet jest prowadzony równomiernie a rozprężająca się pianka wypływa ze szczeliny. Wadą montażu okien jest oszczędne wtryskiwanie pianki PU. Zdarza się często, że pianka w ogóle nie jest wtryskiwana. Izolacyjność termiczna nieuszczelnionego złącza jest wtedy bardzo niska. W złącza takie wnika od wewnątrz wilgotne powietrze i wyrasza się, od zewnątrz wwiewane jest zimne powietrze zewnętrzne i opady deszczu. Nie każdy rodzaj pianki PU nadaje się do uszczelniania okien. Nie istnieją również tzw. pianki montażowe zastępujące w pojęciu niektórych ekip montażowych mechaniczne mocowanie okien do muru.

Fot 10 ilustruje, że pianka wtryskiwana jest również pod ramę okna wzdłuż parapetu. Pianka wtryskiwana jest na oczyszczone podłoże. Uszczelnienie materiałem izolacji termicznej od dołu okna powinno być wykonywane zawsze.

Do najbardziej poważnych wad montażowych należy nieuszczelnianie okien od spodu, przez taki nieuszczelniony styk niejednokrotnie wcieka woda opadowa i wwiewane jest zimne powietrze. Wadą jest też zbyt oszczędne nakładanie pianki.

Fot 11 przedstawia wtryskiwanie pianki PU od strony zewnętrznej, również w nadproże.
Na fot 12 widoczna jest pianka od strony zewnętrznej, szerokość szczeliny wynosi ok. 20 mm czyli tyle ile trzeba. Pianka PU wtryskiwana jest na całą szerokość ramy – jest drugiej strony, rysunek 4.
Poważną wadą jest nieuszczelnianie zewnętrznych styków okien z murem.

Rys. 4. Rys. przedstawia prawidłowy sposób wtryskiwania pianki PU w szczelinę pomiędzy ramą okna a ościeżem i węgarkiem. Zamiast pianki PU można stosować inne materiały uszczelniające (wełna mineralna, włókno szklane i materiały najnowocześniejsze jak specjalne rozprężne gąbki. Sposoby uszczelnienia okien przy zastosowaniu innych materiałów uszczelniających w różnych rodzajach ścian ilustrują poglądowe rysunki nr 5, 6, 7 i 8.
Rys. 5 Uszczelnienie okna drewnianego w ścianie z węgarkiem (materiały uszczelniające ILLBRUCK). Rys. 6 Uszczelnienie okna aluminiowego w ścianie bez węgarka (materiały uszczelniające ILLBRUCK).

Fot 14 przedstawia fazę wycinania nożem nadmiaru zestalonej pianki PU. Powierzchnia pianki po wycięciu przesmarowana została płynnym silikonem w celu zaklejenia otwartych porów. Pianka nie może być wydłubywana, wyskrobywana czy też wyrywana.

Fot 15 przedstawia jak powinna prawidłowo wyglądać powierzchnia pianki PU po usunięciu jej nadmiaru. Powierzchnia obciętej pianki jest równa, pianka wypełnia dokładnie szczelinę pomiędzy ramą okna a ościeżem na całej szerokości ramy.

Fot 16 przedstawia wycinanie pianki PU spod okna wzdłuż parapetu.


Rys 8 Uszczelnienie okna przy zastosowaniu pianki PU, taśm rozprężnych od zewnątrz i taśmy paroizolacji od wewnątrz. Rys 9. Uszczelnienie okna przy zastosowaniu pianki PU i taśm rozprężnych od wewnątrz i od zewnątrz (materiały uszczelniające ILLBRUCK).


Fot przedstawiają uszczelnianie masą szpachlarską styku ramy okna z murem od wewnątrz fot 17 i od zewnątrz fot 18. Poważnym błędem montażowym jest pozostawianie z zewnątrz nieuszczelnionych styków ram okien z węgarkami, lub przystawianie okien do węgarków i pozostawianie wąskich szczelin, których później nie można uszczelnić.


Wypełniana jest również szczelina w nadprożu fot 19 i przy parapecie fot 20. Błędem montażowym jest nieuszczelnianie ram okien na styku z parapetami.


Rys. 10 przedstawia prawidłowy sposób wycięcia nadmiaru zestalonej pianki PU i osłonięcie pianki masą szpachlarską. Tak wykonane złącze będzie szczelne na przenikanie powietrza, wody i wilgoci.


Po zakończeniu szpachlowania styków ramy okna z ościeżem i z parapetem usuwana jest folia ochronna - fot 21. Obróbki tynkowe wygładzane są przy pomocy zwilżonego wodą pędzla - fot 22. Jedną z ważnych czynności jest dokładne oczyszczenie zawiasów, okuć, umycie ram okien fot 23. Gdy tych czynności nie zrobi się natychmiast to potem zaschnięta na oknach masa tynkarska jest trudna do usunięcia. Zabrudzone tynkiem zawiasy ulegają uszkodzeniom, podobnie uszczelki przylgowe tracą swoją sprężystość. Przy usuwaniu zaschniętej masy tynkarskiej z profili PVC ulegają one zarysowaniom. Ponadto zabrudzone okna nie wyglądają zbyt estetycznie.


Fot. 24. Przy montażu okien pozostawiono stare parapety zewnętrzne z blachy cynkowej, są one w dobrym stanie. Jest to rozwiązanie dopuszczalne (w zasadzie parapet zewnętrzny powinien być podsunięty pod ramę okna – można to zrobić przez przycięcie wystającej blachy parapetu). Przy wymianie parapetów zewnętrznych na nowe zostaną one podsunięte pod ramę – jest taka możliwość. Parapet przymocowany został do zewnętrznej krawędzi ramy okna wkrętami ze stali odpornej na korozję w rozstawie około 15 cm. Pomiędzy styk parapetu na ramę okna nałożony został pasek silikonu. Wadą montażu jest mocowanie parapetów nitami zrywalnymi, lub też wkrętami (nitami) w rozstawie przekraczającym 20 cm. Często zdarza się zasłanianie zakładanymi parapetami otworów wypływowych.


Po zamocowaniu parapetu w styk zostaje nałożony silikon dobrej jakości. (fot 25 i 26). Wadą montażu jest nieuszczelnianie styku parapetów z ramami okien, pozostawianie szczelin przez które pod okna wpływa woda z opadów deszczu. Wadą jest również stosowanie nieodpowiednich silikonów, które nieprzylegają do ram okien z PVC.


Fot 27 przedstawia jak powinien wyglądać styk zewnętrznego parapetu blaszanego z ramą okna. Jest to rozwiązanie dopuszczalne ale niezalecane. Właściwy sposób osadzenia okna w progu i zamontowania parapetu zewnętrznego ilustruje rys. 10.


Rys 11 Przykład prawidłowego osadzenia i uszczelnienia okna w progu ilustrujący sposób zamocowania parapetu zewnętrznego. Parapety zewnętrzne okien z PVC powinny być podsuwane pod ramy okien.

Niniejszy przegląd może stanowić przykład dla inwestorów, inspektorów nadzoru i przede wszystkim dla indywidualnych nabywców okien do sprawdzenia czy okna które mają w swoim mieszkaniu zostały prawidłowo zamontowane. Zasady montażu okien, przy zastosowaniu innych materiałów uszczelniających zaprezentowane będą w oddzielnym artykule gdyż jest to zagadnienie bardzo obszerne. Przedstawione zostaną również, na przykładzie budownictwa niemieckiego z terenów byłego NRD, zasady montażu okien w budownictwie wielkopłytowym, poddawanym termorenowacji.

Większość nieprawidłowo zamontowanych okien wymaga ich ponownego montażu, naprawy a nawet wymiany całych okien.

 Jerzy Płoński ITB
J_Plonski@itb.pl



Realizacja na 660 okien

Realizacja na 660 okien

Na zlecenie grupy Goldbeck, Redan w krótkim czasie...

Ciepły montaż + okna pasywne = ciepły dom

Ciepły montaż + okna pasywne = ciepły dom

Obok tradycyjnej metody osadzania okien i drzwi w...

Energooszczędne okna na  profilu VEKA Softline82 teraz w JUSTA

Energooszczędne okna na profilu VEKA Softline82 teraz w JUSTA

Aktualnie nowością w ofercie JUSTA jest wielokomorowy...

Przestrzeń bez granic  – PATIO LIFE od POL-SKONE

Przestrzeń bez granic – PATIO LIFE od POL-SKONE

Priorytetem dla projektantów nowoczesnych domów i...

KOMSTA otrzymała nagrodę za współpracę z Aliplast

KOMSTA otrzymała nagrodę za współpracę z Aliplast

KOMSTA została uhonorowana nagrodą „Partner roku...


» Więcej na subportalu okna