| Wyświetleń:8028

Obraz malowany słońcem - historia witrażu

Zainteresowany? Poproś o ofertę!

fot. |

Witraż to nie tylko ozdobne wypełnienie okna zrobione z kawałków kolorowego szkła wprawianych w ołowiane ramki, ale dzieło sztuki wykonane przez artystę, według średniowiecznych przepisów na wyrób szkła. Jaka jest historia tych szklanych obrazów?

Reklama

Witraż znany był już w starożytnym Egipcie, gdzie pełnił rolę klejnotów. Na podstawie wykopalisk z Herkulanum i Pompei wiemy, że to Rzymianie jako pierwsi wykorzystywali szkło w roli szyb okiennych, umieszczając jego kawałki w otworach kamiennych murów. Ale to Arabowie byli pionierami w wykorzystywaniu witraży w oknach. Ich okna wykonane były z koronkowych ażurów wyciętych w gipsie lub innym miękkim kamieniu i wypełnione kolorowymi szkłami, płytkami marmuru, a nawet półszlachetnymi kamieniami. Początkowo szkło witrażowe sporządzano z popiołu bukowego i dobrze przemytego piasku. Z czasem używano także popiołu z paproci leśnych Do barwienia pierwszych szklanych obrazów wykorzystywano błękit uzyskany z tlenku kobaltu oraz czerwień ze związków miedzi, purpurę uzyskiwano manganu, a żółcień z żelaza zmieszanego z manganem.

W VIII wieku pojawiło się pojęcie vitrearii określające szklarzy-witrażystów, którzy byli w czasach wczesnośredniowiecznych jednocześnie vitri factores – wytwórcami szkła. Fachowcy ci byli często i chętnie przyjmowani do klasztorów, gdzie dbano również o ich szersze wykształcenie.

Średniowieczne to okres teocentryzmu, dlatego witraże z tej epoki można było spotkać jedynie w kościołach. Motywy Biblijne podkreślone tajemniczym blaskiem różnobarwnych szkieł i filigranowego konturu, nie tylko nadawały wzniosłości kościołowi, ale także służyły edukacji niepiśmiennych wiernych.

Najstarsze zachowane do dziś witraże znajdują się w katedrze w Augsburgu w Niemczech, przedstawiają Mojżesza, Daniela i trzech proroków. Powstały one około 1050 r. Jeden z największych witraży znajduje się w katedrze w Gloucester w Anglii. Ma on 22 m wysokości i ok. 11,5 m szerokości; wykonany został dla upamiętnienia zwycięskiej bitwy pod Crecy w czasie wojny stuletniej. Największy w Europie i drugi co do wielkości na świecie witraż znajduje się w Rypinie, a nie w Jaworznie jak często błędnie podają źródła.

W XVI wieku bunt przeciw Rzymowi spowodował nagły spadek zamówień na prace religijne. Dekretem królewskim wiele świetnych dzieł niszczono systematycznie, ponieważ witraże uważano za zbyt zdobne i ekstrawaganckie dla ówczesnego kościoła protestanckiego. To przyczyniło się do upadku rzemiosła witrażowego. W tym okresie witrażem wypełniano jedynie okna herbowe i gabinetowe, a motywy religijne zastąpiono świeckimi. W porównaniu z witrażem średniowiecznym, dzieła te były matowe i pozbawione świetlistości, choć projekty do nich tworzyli tak znamienici artyści jak Dürer i Holbein.

W XVIII wieku gustowano w jasnych, prześwietlonych wnętrzach przez co usunięto witraże w wielu średniowiecznych kościołach. Pojawiła się technika witrochromii - malowania na szkle farbami olejnymi lub klejowymi jako imitacja witraża. W Polsce uprawiano w tym czasie gabinetowe malarstwo witrażowe w technice „en grisaille”, czyli rysunku wykonanym monochromatycznym cieniem.

W XIX wieku, zainteresowanie przeszłością i nowe jej rozumienie sprawiło, że odżyła sztuka witrażu i jego zapomniane piękno. W roku 1850 odtworzono przepis na wytwarzanie średniowiecznego szkła. W latach 60-tych XIX wieku William Morris przywrócił średniowieczny kunszt, wykorzystując ten nowy rodzaj barwnych szkieł w swoich oknach. Do popularyzacji witrażu przyczynił się w znacznej mierze również Edward Burne Jones. Oni to - między innymi — projektowali okna nie tylko do kościołów, ale również do domów i sprawili, że ponownie rozkwitł witraż.

Ogromny wpływ na rozwój witrażu miał Louis Comfort Tiffany, który zerwał z tradycją łączenia szkła za pomocą ołowianych profili i wykorzystał folię miedzianą. Tiffany eksperymentował także w zakresie wzornictwa i produkcji szkła. Stworzył szkło opalizujące, które stosował w swoich abażurach.

W latach 70-tych XX wieku nastąpił gwałtowny powrót to witrażownictwa. Współczesne szklane obrazy przeszły do kultury masowej, a średniowieczne witraże stały się poszukiwanym towarem wśród kolekcjonerów tych dzieł.

Źródło:
zdj. 1: www.parafia.lubartow.pl/?mod=view_default&id=784
zdj. 2: picasaweb.google.com/./eKEXDR8XkmEVagY1mwQ0sw
zdj. 3: art-studio.lublin.pl/witsak.html
zdj. 4: www.33.poznan.pl/2007_2008/aktual.htm
zdj. 5: www.witraze.biz.pl/witraze/Witra%C5%BC%20kwia...

Marta Głowacka

#

Zainteresowany? Poproś o ofertę!





» Więcej na subportalu Najnowsze wieści z branży