2007-07-30Raport Rynku Akustyki w Architekturze cz.2

W projekcie wykonawczym stosowne dane co do wymaganej deklaracji wskaźnika izolacyjności akustycznej powinny być integralną częścią zestawienia stolarki.

Prognoza wzrostu potrzeb na rynku okien o wyższej izolacyjności akustycznej

W najbliższych latach przewidywany jest w pierwszej kolejność wzrost ilości informacji o hałasie w środowisku. Zgodnie z dyrektywą UE i wprowadzającymi ją polskimi aktami prawnymi do końca roku 2007 wszystkie aglomeracje miejskie o liczbie mieszkańców powyżej 250 000 tysięcy zakończą prace nad mapami akustycznymi. Nie zwiększa to wprost proporcjonalnie rynku okien, ale dostęp do informacji o poziomie hałasu w miejscu lokalizacji obiektu zapewne systematycznie będzie powszechniejszy i korzystanie z niego będzie traktowane jako standard podczas prowadzenia budowy. Liczyć należy, że w ciągu najbliższych 5 lat o około 20-30% wzrośnie zainteresowanie komfortem akustycznym budynków mieszkalnych, wielorodzinnych w kategoriach przewagi nad konkurencją. Oznacza to, że w latach 2008 – 2013 w samej tylko Warszawie zapotrzebowanie na okna o wyższej izolacyjności akustycznej obejmie ok. 8 tys. mieszkań. W przeliczeniu na średnie mieszkanie o powierzchni 62 m2 przypada ok. 11 m2 okna. Pozwala to oszacować zapotrzebowanie warszawskiego rynku okien o wartości wskaźnika RA2 powyżej 33 dB na poziomie 80 000 - 100 000 m2. Są to dość zgubne szacunki, gdyż ten rynek w dużych miastach znacznie wzrośnie z powodu prognozowanego wzrostu ruchu lotniczego. Przykładem takim jest Poznań, gdzie przewidywany 15 krotny wzrost liczby operacji startów i lądowań samolotów na lotnisku Ławica obejmie znaczną część dzielnicy Jeżyce (Jeżyce stanowią 22% powierzchni miasta oraz 14,2% mieszkańców Poznania według Wikipedii). W obszarze hałasu chwilowego o poziomie powyżej 83 dBA znajdzie się około 30 000 osób z Poznania (ok. 25% powierzchni Jeżyc) i gmin sąsiednich. Przyjmując, że jedno mieszkanie przypada na 4 osoby, to daje nam około 7 500 mieszkań i domów, czyli około 90 000 m2 zapotrzebowania na okna o wskaźniku RA2 powyżej 43 dB. Przy aktualnej cenie okna o wskaźniku RA2 wynoszącym 42 dB na poziomie 1 200 zł/m2, prognozowany rynek wymiany okien będzie miał wartość 135 mln zł tylko w sektorze okien o wyższej izolacyjności akustycznej z parametrami gwarantowanymi przez producenta. Przewidywany w naszym kraju 10 krotny wzrost liczby operacji startów i lądowań oraz budowy nowych lotnisk kilkukrotnie zwiększy obszar terenów zanieczyszczonych hałasem lotniczym o znanej wartości.

Głównym motorem wzrostu zainteresowania oknami o wyższej izolacyjności akustycznej jest fakt, że większość klientów jest zainteresowana zakupem mieszkania w budynkach wielorodzinnych w dużych miastach, gdzie występuje i będzie występować łatwiejszy dostęp do informacji o stanie środowiska. Rozwój lotnictwa, który związany jest z dużym miastami, również zwiększa ilości informacji o hałasie wpływając na świadomość społeczną na temat oddziaływania hałasu. Łącząc wzrost dostępu do informacji o stanie środowiska ze wzrostem świadomości kupujących mieszkania uzyskujemy środowisko rynkowe, które z czasem zmusi deweloperów do dostosowania oferty do swoich potrzeb. Deweloperzy z kolei będą wpływać na swoich dostawców, w tym producentów okien.

Tak naprawdę rynek budowy domów wielorodzinnych zacznie zmieniać swój kształt wyraźnie w momencie odejścia wyżu demograficznego (osoby urodzone w latach 1980 – 1986) z pierwotnego rynku mieszkań. Nowa grupa kupujących mieszkania, czyli osoby urodzone po roku 1987, to już nowe pokolenie klientów startujących z innej pozycji świadomościowej. Producenci zatem mają jeszcze trochę czasu na przygotowanie się do obsługi tych klientów, przebadania wyrobów i opracowania nowych materiałów informacyjnych.

Problem kupujących okna to deklaracja dostawcy okna

Problemem inwestorów budujących budynki w obszarach o znanym poziomie hałasu jest deklaracja producenta co do wartości wskaźników izolacyjności akustycznej od oferentów na dostawę okien. Zgodnie z prawem budowlanym producent deklaruje parametry wyrobu budowlanego, czyli okna. Należy jednak podkreślić, że producent okna nie może być odpowiedzialny za parametr, jaki ma przegroda zewnętrzna z oknem zamontowanym w konkretnym obiekcie. Do zadań architekta należy dobór okna o odpowiednim parametrze uwzględniając powierzchnię okna w stosunku do części nieprzeszklonej oraz określenie warunków montażu, a także dostosowanie typu okna do obciążenia hałasem środowiskowym w miejscu lokalizacji budynku. W projekcie wykonawczym stosowne dane co do wymaganej deklaracji wskaźnika izolacyjności akustycznej powinny być integralną częścią zestawienia stolarki. W przypadku takich klasycznych technologii wznoszenia budynków jak ceramika, różnica pomiędzy wartością deklarowaną a wartością uzyskiwaną ostatecznie na obiekcie może wynieść nawet do 6 dB. W dobrze zaprojektowanym budynku korekta warunków obiektowych powinna być maksymalnie na poziomie 2-3 dB różnicy.

Przykładowo jeśli mamy otrzymać okno o wskaźniku izolacyjności akustycznej np. R'A2 na poziomie 30 dB, należy zamówić okno o wskaźniku RA2 wynoszącym od 32 do 33 dB. Dobrze zadane pytanie daje dobrą odpowiedź, co aktualnie jest rzadkością na rynku okien o wymaganej deklaracji izolacyjności akustycznej przy dostawie.

Problemów z deklaracją dostawców okien jest wiele. Większość trudności wynika z nieznajomości podstaw akustyki w architekturze. Określenie wskaźnika izolacyjności akustycznej od dźwięków powietrznych całej przegrody zewnętrznej odbywa się według następującego wzoru:

R'A2 = Lobc -Lwym [dB]
R'A2 - wymagana wartość wskaźnika izolacyjności akustycznej
Lobc - hałas obciążający, prognozowany poziom dźwięku [dB]
Lwym - dopuszczalny poziom dźwięku w pomieszczeniu według jego przeznaczenia [dB]

Przyjmując założenie, że izolacyjność akustyczna okna i części nieprzeszklonej muszą być równe (założenie prawdziwe dla okien, których powierzchnia przekracza 20% powierzchni przegrody zewnętrznej), wartość, jaką deklaruje dostawca można oszacować następująco:

RA2 = R'A2 +K [dB]
R'A2 - wartość wymagana według prawa budowlanego [dB]
RA2 - wartość deklarowana przez producenta okien [dB]
K - korekta warunków montażu i przenoszenia bocznego K = 2-6 [dB]

Wartość wskaźnika korekcji warunków montażu K określa architekt. Producent dokonuje prostego obliczenia z karty pomiarowej z badań wskaźnika izolacyjności akustycznej, aby zadeklarować wartość RA2.

RA2 = Rw-Ctr [dB]
RA2 deklarowana wartość wskaźnika izolacyjności akustycznej [dB]
Rw wskaźnik ważony izolacyjności akustycznej [dB]
Ctr widmowy wskaźnik adaptacyjny [dB]

Odpowiednie deklarowanie parametru izolacyjności akustycznej okien to głównie zwiększenie szansy sprzedaży. Przedstawiając np. generalnemu wykonawcy dane w sposób zawikłany i niejednoznaczny w interpretacji, dostawca powoduje zwiększenie zainteresowania ofertą konkurencji. Błędy dostawców często się powtarzają, dlatego można je zebrać w 4 podstawowe grupy występujące w różnych “mutacjach”.

Błąd 1 – Informacja w rodzaju: Dźwiękochłonność okna wynosi 45 dB
Błąd polega na myleniu zjawisk fizycznych związanych z parametrami akustycznymi okien. Dźwiękochłonność związana jest z pogłosem, potocznie zwanym echem. Natomiast głównym zadaniem okna jest izolowanie od hałasu zewnętrznego, czyli potrzebny jest wskaźnik izolacyjności akustycznej. Parametr dźwiękochłonności potrzebny jest w przypadku obiektów z np. szklanymi dachami, gdzie konieczne jest uzyskanie odpowiedniej zrozumiałości komend ewakuacyjnych.

Błąd 2 – Informacja w rodzaju: Izolacyjność akustyczna wynosi 40 dB
Błędem jest niepodawanie oznaczenia literowego deklarowanego wskaźnika izolacyjności akustycznej. Przy takim sposobie podawania danych interpretacja i rzetelna ocena oferty jest niemożliwa. Rodzaje wskaźników nie są tajemnicą, gdyż znajdują się w normie PN ISO 717-1 Ocena izolacyjności akustycznej w budynkach i izolacyjności akustycznej elementów budowlanych. Izolacyjność od dźwięków powietrznych.

Błąd 3 – Informacja w rodzaju: Izolacyjność Rw wynosi 45 dB według producenta szyby zespolonej
Błędem jest podawanie przez dostawcę okna jedynie wartości wskaźnika deklarowanego przez producenta szyby zespolonej. Często myli się parametr dla okna z parametrem dla szyby.

Błąd 4 – Informacja w rodzaju: Izolacyjność Rw wynosi 30 dB
Deklarowanie wartości ważonego wskaźnika izolacyjności akustycznej dla okna nieskorygowanego widmowym wskaźnikiem adaptacyjnym Ctr jest niewystarczające do podjęcia decyzji przez architekta, czy inwestora. Zapis nie jest nieprawidłowy, ale utrudnia weryfikację, czy stosując dane okno można uzyskać w pomieszczeniu ograniczenie przenoszenia hałasu do wartości dopuszczalnych.

Jak deklarować izolacyjność akustyczną okien?

Dobra deklaracja parametru akustycznego, jakim jest izolacyjność akustyczna, zwiększa szanse sprzedaży. W sytuacji, kiedy dla zdobycia jednego zamówienia trzeba złożyć od 20 do 30 ofert, warto się przyłożyć, aby podać dane w sposób dobry i łatwy do zinterpretowania przez klienta. Interpretacja jest ważna, gdyż tylko świadomi klienci są skłonni do wydania większych pieniędzy, a oni nie kupują przysłowiowego kota w worku. Najbezpieczniej jest deklarować parametr izolacyjności akustycznej w pełnej postaci: Izolacyjność akustyczna Rw (C, Ctr) = 45 (2,5) dB. Taki sposób nie pozostawia niedomówień interpretacyjnych. Przy deklaracji wskazane jest również określenie metodologii uzyskania wartości deklarowanej. Deklarować można w oparciu o badania laboratoryjne wykonane według normy PN-EN 20140-3:1999 Akustyka - Pomiar izolacyjności akustycznej w budynkach i izolacyjności akustycznej elementów budowlanych - Pomiary laboratoryjne izolacyjności od dźwięków powietrznych elementów budowlanych lub w oparciu o metody analityczne. Stosowanie metod analitycznych obniża koszty, lecz wymaga większej umiejętności uwzględniania wpływu wszystkich elementów składowych okna.

Więcej informacji znajdą Państwo na stronie www.akustyka.pl

Raport opracował:
mgr inż. wibroakustyk Jacek Danielewski